Logo
INWAZJE PASOŻYTÓW WEWNĘTRZNYCH U PSÓW I KOTÓW
Wybrane pasożyty, profilaktyka i zagrożenia dla człowieka


Mimo coraz większej świadomości właścicieli czworonogów, odrobaczanie jest tematem często pomijanym w standardowej profilaktyce zwierząt. Jest to problem głównie właścicieli kotów, którzy argumentując iż „kotek nigdy nie wychodził z domu”, odmawiają podawania preparatów przeciwpasożytnicznych. Należy mieć na uwadze, że nawet najlepiej utrzymane zwierzęta są narażone na inwazję pasożytów wewnętrznych. W mojej pracy zajmę się tematem głównych chorób pasożytniczych kotów i psów, zagrożeń dla człowieka oraz skutecznej profilaktyki przeciwpasożytniczej.

TOXOCARA

Toxocara canis- glista psia i Toxocara cati- glista kocia, to pasożyty najczęściej występujące u psów i kotów. Jaja Toxocara spp są najbardziej rozpowszechnione i stwierdzane w badaniach środowiskowych. Dorosły osobnik żeński T. canis może osiągać rozmiary 19 cm, w przypadku T.cati rozmiary oscylują wokół 10 cm.

Istnieje kilka możliwych dróg zarażenia psów (zarówno szczeniąt jak i osobników dorosłych) nicieniami z rodzaju Toxocara: W przypadku kotów możliwe drogi inwazji to: Inwazja z wędrówką typu ascaris pojawia się u psów w wieku 2-3 miesięcy i larwy w konsekwencji osiedlają się w jelicie cienkim, gdzie dojrzewają płciowo. Natomiast w wędrówce somatycznej, larwy mogą dostać się w obręb krążenia dużego i zasiedlać narządy (wątroba, płuca, serce) i mięśnie szkieletowe, po czym otorbiają się i przechodzą w stan hypobiozy- uśpienia. U suk ciężarnych pod wpływem hormonów dochodzi do uaktywnienia larw „uśpionych” oraz ich migracji przez macicę i łożysko do płodów około 40 dnia ciąży. Pasożyty są obecne w mleku matki zarażonej przynajmniej 5 tygodni po porodzie i jest to i istotna droga zarażenia szczeniąt. Źródłem pasożyta mogą być też żywiciele przypadkowi, parateniczni : dżdżownice, gryzonie, ptaki, u których w tkankach skumulowane są larwy L3. Suki mogą ulec zarażeniu w czasie lub przed ciążą, lecz istotne jest to, że suka raz zarażona Toxocara canis zostaje na zawsze rezerwuarem larw tego nicienia i stanowi zagrożenie dla całego potomstwa ze wszystkich swoich miotów.

U kotów, w przypadku inwazji Toxocara cati nie występuje śródmaciczne zarażenie płodów, jednak inwazja drogą laktogenną podczas laktacji jest bardzo istotna.

Zwierzęta zarażone glistami wydalają jaja do środowiska zewnętrznego, z których rozwijają się larwy L2 i L3- inwazyjne dla zwierząt i ludzi. Okres ten trwa od 3 tygodni do kilki miesięcy, w zależności od panujących w środowisku warunków atmosferycznych. Oznacza to ,że świeży kał nie stanowi zagrożenia dla ludzi i innych zwierząt. Jest to również wskazanie do usuwania nieczystości po psach, aby zmniejszyć występowanie inwazyjnych jaj w środowisku.

Zagrożenie dla człowieka
Toksokaroza jest zoonozą, typową chorobą „brudnych rąk”, której sprzyja ignorowanie podstawowych zasad higieny. Do zakażenia dochodzi podczas spożycia larw inwazyjnych L2 i L3. U ludzi zakażenie może przebiegać bezobjawowo, bądź w postaci uogólnionej, ocznej lub mózgowej. Postać uogólniona przebiega ze spadkiem samopoczucia, apetytu i masy ciała i bólem brzucha. Wątroba bywa powiększona, a z czasem mogą rozwijać się objawy zapalenia płuc. Postać oczna i mózgowa najczęściej występują u dzieci i młodzieży. Najgroźniejsza jest postać mózgowa, która zależnie od umiejscowienia larw, może przebiegać z objawami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, niedowładami i porażeniami. Leczenie toksokarozy jest trudne i długotrwałe.

Rozpoznanie
Inwazję pasożytniczą rozpoznaje się na podstawie badania kopro skopowego, w trakcie którego szukamy charakterystycznych jaj.


Jajo T. canis


Jajo T. cati

Należy pamiętać, że negatywny wynik badania nie wyklucza inwazji, ze względu na okresowe wydalanie jaj przez zwierzęta.

Leczenie i profilaktyka
Leczeniu najczęściej poddawane są szczenięta, u których często dochodzi do wystąpienia objawów ze strony układu pokarmowego, niedożywienia i odwodnienia. Należy pamiętać, że najpierw należy ustabilizować stan pacjenta, a dopiero później zacząć odrobaczanie. Profilaktyką przeciw glistniczą powinne być objęte zarówno szczenięta, jak i matka. Dorosłe zwierzęta należy odrobaczać przynajmniej 4 razy w roku. U szczeniąt program odrobaczania rozpoczynamy w 2gim tygodniu życia i kontynuujemy w odstępach 3-4- tygodniowych aż do ukończenia 6 miesiąca życia. Systematyczne odrobaczanie psów i kotów ogranicza liczbę postaci dojrzałych u zwierząt oraz liczbę jaj w środowisku.


TĘGORYJCE WYSTĘPUJĄCE U PSÓW I KOTÓW

W Polsce najczęściej mamy do czynienia z Ancylostoma caninum i Uncinaria stenocephala u psów oraz Ancylostoma tubaeforme u kotów. Tęgoryjce są hematofagami, odżywiają się krwią żywiciela i bytują w jelicie cienkim.

Drogi zarażenia Ancylostoma caninum:
Ancylostoma caninum

Ze względu na specyficzne ukształtowanie jamy gębowej tęgoryjców i występowanie listwy tnącej z ząbkami, mają one możliwość znacznego uszkadzania śluzówki jelita. Poza tym silna inwazja może doprowadzić do niedokrwistości i niedoboru żelaza. Nie obcym dla organizmu jest również wydzielanie toksyn przez tęgoryjce obecne w jelitach. Natomiast wnikanie larw przez skórę powoduje wystąpienie miejscowych podrażnień, nadwrażliwości i stanów zapalnych. U młodych zwierząt przebieg choroby jest ciężki z utratą apetytu, wychudzeniem, odwodnieniem, biegunką, a czasem objawami ze strony OUN.

Wykrywanie inwazji
W okresie patentnym inwazję wykrywa się łatwo metodą koproskopową – flotacji. Niestety różnicowanie gatunkowe jest niemożliwe ze względu na jednakową morfologię jaj poszczególnych tęgoryjców.


Jajo Ancylostoma caninum


Jajo Unicaria stenocephala

Profilaktyka przeciw tęgoryjcom opiera się na tych samych zasadach jak w przypadku toksokarozy. Substancje czynne stosowane w zwalczaniu tęgoryjców to m.in.: embonian pyrantelu, nitroskanat, febendazol, oksybendazol, flubendazol, febantel, selamektyna, oksym milbemycyny


ROBAKI PŁASKIE- TASIEMCE

Echinococus granulosus występuje u psów i lisów, Echinococus multilocularis u psów, kotów i lisów. Tasiemce te nie przekraczają wielkością kilku milimetrów, są jednak bardzo groźne dla człowieka. Żywicielem pośrednim dla E. multilocularis są myszy polne i domowe, niektóre małpy i człowiek, natomiast dla E. granulosus- przeżuwacze domowe i dzikie. Nasz zwierzak może się zarazić spożywając surowe mięso, podroby bądź też gryzonie zarażone echinokokami. Dla człowieka niebezpieczny jest brak higieny osobistej, bąblowica to choroba brudnych rąk. U ludzi choroba przebiega z tworzeniem się torbieli- jedno lub wielojamowych w różnych narządach i objawy zależą właśnie od umiejscowienia pasożyta.


Cysty bąblowcowe w wątrobie


Reasumując profilaktyka przeciwpasożytnicza jest niezbędna dla zachowania zdrowia zwierząt jak i ludzi. Na rynku jest wiele preparatów w różnych formach : aromatyzowane gumy do żucia, tabletki, preparaty spot-on dla kotów, płyny, zawiesiny. Należy przestrzegać terminów odrobaczania i dostosować dawkę i preparat do wieku i wagi zwierzęcia.


OPRACOWANIE: Lek. wet. Magdalena Podlasz, Studentka V roku Med. Wet. Katarzyna Kopyt
BIBLIOGRAFIA:


POWRÓT



Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie, publikacja lub wykorzystanie jakiejkolwiek części strony,
tak w całości jak i we fragmentach, bez zgody ECMZ Przychodnia Weterynaryjna Magdalena Podlasz zabronione.