Logo
Syndrom urologiczny kotów- SUK (ang. feline urologic syndrome- FUS) = choroba dolnych dróg moczowych- CDDM (ang. feline lower urinary tract disease- FLUTD) = zapalenie dolnych dróg moczowych kotów (ang. feline lower urinary tract inflammation- FLUTI)

Te wszystkie określenia dotyczą jednego zespołu chorobowego, który charakteryzuje się następującymi objawami: Do w/w objawów dochodzą inne, w zależności od stopnia zatkania cewki moczowej i stanu klinicznego zwierzęcia, tj: wokalizacja podczas oddawania moczu, „stękanie”, lizanie okolicy narządów płciowych, napinanie się podczas oddawania moczu, bolesność okolicy brzucha, osłabienie, depresja, utrata łaknienia, wymioty.

SUK występuje u kotów, niezależnie od płci. Ze względu na szeroką etiologię, nie można jednoznacznie określić zakresu wiekowego. Czynnikami predysponującymi do wystąpienia schorzenia są: otyłość, utrzymywanie w warunkach domowych, stres, który może odgrywać rolę w nasileniu się objawów chorobach.

PATOFIZJOLOGIA
Syndrom urologiczny kotów jest zespołem chorobowym, który jest wywoływany m.in. przez:
IDIOPATYCZNE/ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIE PĘCHERZA MOCZOWEGO = FIC (ang, feline interstitial cystitis).
Dane epidemiologiczne wskazują, że FIC dotyczy >60% kotów przyprowadzanych do klinik weterynaryjnych z objawami SUK. W związku z zanotowanymi podobieństwami do ludzkiego schorzenia, śródmiąższowego zapalenia pęcherza- IC (interstitial cystitis), lekarze ludzcy ściśle współpracują z lekarzami weterynarii, wymieniając się doświadczeniami w zakresie terapii oraz przypuszczalnej etiopatogenezy, która cały czas stanowi przedmiot badań i nie jest do końca wyjaśniona. Wspólną cechą śródmiąższowego zapalenia pęcherza u obu gatunków jest na pewno nierozwiązany problem jednoznacznego i szybkiego rozpoznawania oraz brak sprawdzonych schematów leczenia.

Czynnikami ryzyka do wystąpienia FIC są: otyłość, sterylizacja, spadek spożycia wody, żywienie suchą karmą, zmniejszenie aktywności fizycznej.

Rozpoznawanie FIC polega wyłącznie na wykluczeniu wszelkich innych możliwych przyczyn zapalenia dolnych dróg moczowych wymienionych wyżej.

Obecnie coraz więcej zwolenników zyskuje teoria wirusowa powstawania FIC. Rice i wsp. udowodnili, że udział kalciwirusa w rozwoju FIC jest możliwy u niektórych pacjentów. Wirusy mogą bezpośrednio lub pośrednio uszkadzać i powodować śmierć komórek, a także osłabiać albo nadmiernie aktywować miejscową odpowiedź immunologiczną. Na dzień dzisiejszy nie wykazano skuteczności stosowania leków immunosupresyjnych u kotów z FIC.

Dysfunkcja urothelium jako czynnik inicjujący FIC
U niektórych kotów w przebiegu FIC stwierdzono zmniejszone stężenie glikozaminoglikanów (GAG) w moczu i zwiększona przepuszczalność pęcherza moczowego („leaky urothelium”) – związana z uszkodzeniem warstwy glikoaminoglikozydowej. GAG pokrywają od wewnątrz pęcherz moczowy tworząc barierę chroniącą nabłonek przed niesprzyjającym środowiskiem moczu. W przypadku uszkodzenia tej bariery dochodzi do uszkodzenia nabłonka i rozwinięcia się stanu zapalnego. Długoterminowe stosowanie analogów GAG jest zalecane przez urologów w terapii IC, dlatego też stosowna wydaje się być suplementacja tych związków u kotów. Bezwzględnie natomiast należy zmienić dietę zwierzęcia, aby osłabić toksyczne właściwości moczu i zmniejszyć drażniące działanie na uszkodzoną błonę. Ważnym jest, aby unikać nadmiernych ilości soli w pokarmie i zbyt silnych zmian pH moczu. Zwierzę powinno pić dużo wody i spożywać karmy wilgotne, aby ograniczyć zaleganie i zagęszczenie moczu, które sprzyjają pogłębianiu się stanu zapalnego. Markwell i wsp w badaniu 54 kotów z FIC zaobserwowali, że nawroty objawów pojawiły się u 39% pacjentów karmionych suchą karmą, w porównaniu z 11% karmionych karmą wilgotną.

Neurohormonalny mechanizm powstawania FIC
Dowiedziono, że istotną rolę w patomechanizmie śródmiąższowego zapalenia pęcherza u kotów odgrywa stres i zaburzenia behawioralne. Fizjologicznie podczas stresu aktywowana jest oś podwzgórzowo- przysadkowo- nadnerczowa i jądro pnia mózgu (miejsce sinawe). W odpowiedzi na bodźce stresowe kortykoliberyna (syntetyzowana w podwzgórzu) pobudza przysadkę (jej przedni płat) do produkcji ACTH (hormonu adrenokortykotropowego), który z kolei pobudzę korę nadnerczy do produkcji kortyzolu i innych glikokortykoidów. Kortyzol nazywany jest „hormonem stresowym” i na zasadzie sprzężenia zwrotnego hamuje wydzielanie kortykoliberyny i ACTH. Miejsce sinawe poprzez noradrenalinę wywołuje m.in. aktywizację układu współczulnego. U kotów z FIC z powodu przewlekłego stresu nie dochodzi do hamowania zwrotnego, a wciąż aktywowany układ współczulny aktywuje włókna i receptory bólowe zlokalizowane w warstwie podśluzowej pęcherza. Naczynia krwionośne ulegają rozszerzeniu, zwiększa się ich przepuszczalność i tworzy się obraz charakterystyczny dla zapalenia. Ten rodzaj zapalenia określany jest mianem neurogennego. Ze względu na znaczny udział stresu w idiopatycznym zapaleniu pęcherza moczowego należy zwierzęciu zapewnić spokój, należy również rozważyć feromonoterapię.

Leczenie farmakologiczne
Podsumowując kwestię leczenia idiopatycznego zapalenia pęcherza moczowego u kotów, poza leczeniem farmakologicznym ważne jest zaangażowanie właściciela zwierzęcia w przestrzeganiu diety, zapewnieniu spokoju i obserwacji zachowania zwierzęcia. Należy pamiętać, że choroba ma tendencję do nawrotów, lecz stosowanie diet weterynaryjnych i przestrzeganie zaleceń lekarza może zapewnić kotu spokojne i długie życie.

KAMICA PĘCHERZA MOCZOWEGO
U kotów najczęściej występują kamienie struwitowe- 30% (kamienie zbudowane z kryształów fosforanu amonowo-magnezowego) oraz oxalaty- 7% (zbudowane ze szczawianu wapnia) i kamienie moczanowe- 7%. W ostatniej dekadzie zaobserwowano jednak spadek częstotliwości występowania kamieni struwitowych ze względu na stosowanie specjalnych diet przeznaczonych do rozpuszczania tych kamieni.

Patofizjologia
Każdy kamień składa się z : jądra, kamienia właściwego, skorupy i kryształów powierzchniowych. Kamienie struwitowe mogą tworzyć się w moczu o odczynie obojętnym i zasadowym. Obecność kryształów w osadzie moczu nie musi świadczyć o obecności kamieni w pęcherzu. Najistotniejsze dla tworzenia się kamieni jest pH moczu, a następnie obecność jonów magnezowych. Do czynników ryzyka powstawania kamieni zalicza się również zaleganie moczu i silne jego zagęszczanie. Kamienie struwitowe mogą osiągać średnicę ponad 1 cm i są widoczne w badaniu rtg. Struwity w większości przypadków są jałowe i możliwe jest ich wyeliminowanie za pomocą diety.

Jeśli chodzi o oxalaty, patomechanizm związany jest ze zwiększonym wydalaniem wapnia i szczawianów z moczem oraz zastój moczu sprzyjający krystalizacji. Do wystąpienia kamicy oxalatowej predysponuje również nadmiar białka i wit D w pokarmie Jeśli chodzi o predyspozycje rasowe występowania oxalatów u kotów, szczególnie narażone są: kot himalajski, szkocki zwisłouchy, perski półdługowłosy oraz birmański. W przypadku struwitów nie wykazano powiązań rasowych.

Objawy
Charakterystyczne dla SUK, czyli częstomocz, utrudnione lub bolesne oddawanie moczu, krwiomocz. W badaniu przedmiotowym u niektórych kotów wyczuwalna może być zgrubiała i twarda ściana pęcherza moczowego. W przypadku oxalatów możliwe jest palpacyjne wyczucie kamieni w pustym pęcherzu.

Postępowanie lecznicze
a) Kamienie struwitowe
Możliwe jest przepłukiwanie od strony cewki moczowej w celu wepchnięcia kamieni do pęcherza, (niemożliwe jest rozpuszczenie kamieni w cewce). Postępowanie dietetyczne: struwity jałowe (niezakażone) można rozpuszczać za pomocą specjalnych, weterynaryjnych diet. Można również ograniczyć wydalanie kryształów struwitowych za pomocą zakwaszającej mocz karmy o ograniczonej zawartości magnezu. W przypadku kamieni powodujących niedrożności cewki można również rozważyć zabieg chirurgiczny.
b)Kamienie szczawianowo-wapniowe
Jedynym rozwiązaniem jest mechaniczne przepchnięcie kamieni lub też zabieg chirurgiczny usunięcia kamieni. Stosowane jest również kruszenie kamieni dużą falą uderzeniową generowaną pozaustrojowo, w celu eliminacji kamieni nerkowych i moczowodowych. Nie możliwym jest natomiast rozpuszczenie tych kamienie za pomocą diety tak jak w przypadku struwitów.

Monitorowanie pacjenta
W przypadku zabiegu chirurgicznego wykonanie zdjęcia RTG potwierdza usunięcie wszystkich kamieni. U pacjentów z kamicą moczową należy wykonywać regularne badanie moczu w celu kontrolowania nawrotów kamicy.

Lek. Wet. Magdalena Podlasz
Studentka V roku Wydz. Med.Wet. Katarzyna Kopyt



OPRACOWANO NA PODSTAWIE:
Weterynaria w praktyce 3/2010 str 16-19
Magazyn Weterynaryjny 7/2011 str 748-755
„Choroby wewnętrzne małych zwierząt” R. W. Nelson, C. Guillermo Couto, wyd. Elsevier
„5 minut konsultacji weterynaryjnej psy i koty”

POWRÓT



Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie, publikacja lub wykorzystanie jakiejkolwiek części strony,
tak w całości jak i we fragmentach, bez zgody ECMZ Przychodnia Weterynaryjna Magdalena Podlasz zabronione.